Biz Programcılar (çeviri)

Orijinali: https://blog.cleancoder.com/uncle-bob/2018/03/29/WeProgrammers.html

İyi

Astroid kuşağına doğru hareket eden küçük kırmızı bir spor araba var ve onu oraya biz programcılar koyduk. Elon Musk’ı ve diğer tüm roket bilimcileri ve SpaceEx’teki mühendisleri küçümsemek istemem. Bu onların vizyonu ve başarısıydı. Ama biz olmadan bunu yapamazlardı.

Bir an için bu projedeki yazılımları düşünün. Uzayaracındaki otomasyonu düşünün. Ardarda dizilmiş fırlatma takımlarının yeteneklerini düşünün. Yönlendirme kanatlarını, dengeleme halkalarını, boğazları düşünün. Zemin kontrolünü ve iletişim protokollerini ve …

Motorların nasıl çalıştığını düşünün. CAD/CAM yazılımlarını düşünün. Nümerik kontrol makinelerini, 3 boyutlu yazılımları düşünün. Akışkan dinamiği simulasyonlarını, sonlu eleman analizlerini, orbital hesaplamalarını, elektronik tabloları, kelime işlemcileri, epostaları, kısa mesajları, telefon aramalarını …

Bununla nereye varacağımı anladınız. Her geçen dakika, rüyadan gerçeğe giden yol, yazılımla kolaylaştı, mümkün oldu, gelişti, basitleşti. Biz programcıların yazdığı milyonlarca ve milyonlarca satır yazılımla. [Evet, Sagan-izm kasıtıydı.]

Şimdi bu olayın medeniyetimiz için ne anlama geldiğini düşünün. Evet, bu bir semboldü bir işaret yalnızca denizdeki bir damla. Ama ne damla! Sözünü esirgemeyen, devasa, kibirli, coşkun, neşeli israfı düşünün.O zengin kuyruk tüylerini ayıran tavuskuşuydu. O tutkuyla havaya zıplayan çatal boynuzlu bir ceylandı. O sınırları reddedişimizin, tutkulu rüyamızın küçük bir kısmını gerçekleştirmek için büyük kaynakları arsızca tüketme isteğimizin bir ifadesiydi.

Bu kendimize gönderdiğimiz bir mesajdı, ve aslında evrene, biz geliyoruz, ve evrende kimse bizi durduramaz demekti. Ve bu mesajın gönderilmesiniz mümkün kılan, herkesten çok biz programcılardık. Bu senin, benim ve heryerdeki programcıların iyi hissetmesi gereken birşey.

Kötü

Elaine Herzberg öldü. Bisikletiyle yolun karşısına geçerken “kendi kendine sürüş yapan” araba tarafından sıkıştırıldı. Onu biz programcılar öldürdük. Oh, bir programcı kötü niyetle, hatta ihmalkarca kod yazarak onu öldürdü demek istemedim. Ama hata yapma, onu öldüren koddu.

Belki kodun bir yerindeki IF ifadesi, ters bool ifadesinde olsaydı, çarpışma önlenecekti. Veya beli bir fonksiyonun ürettidiği sayı bir kaç bit farklı olsaydı çarpışma önlenecekti.

O IF ifadesini veya fonksiyonu hiçbir zaman bilemeyebiliriz. Makine öğrenmesi sinir ağlarını anlamak sinsi bir biçimde zor olabilir. Arabanın logları tüm girişleri tutmuş ve aynı olayı tekrar tekrar baştan oynatabilsek bile, ağırlığın girdabı, ortalamalar ve geridönüş döngüleri, yani arabanın niçin bu şekilde davrandığını hiç bir zaman anlamayabiliriz.

Ama söyleyebiliceğimiz şey onu biz programcıların yazdığı kodun öldürdüğüdür. Bu senin, benim, ve tüm programcıların çok kötü hissetmesi gereken birşey.

Çirkin

Programcılar arasında etik ve ahlaki argümanların, disiplinler ve uygulamalar üzerinde rol oynamaması gerektiği yönünde hassaslıklar var. Bu hassaslığa sahip olanlar uygulamalarımız ve disiplinlerimizin salt mantık ve ekonomik meseleler olması gerektiğini öne sürüyor. Yukarıdaki iki senaryoya göre, ben bunu rahatsız edici buluyorum. Etik ve ahlak biz programcıların yaptığı herşey gibime geliyor; çünkü bu yaptığımız işin kalıtesine fazlaca bağlı.

Bakış Açımız

Biz programcıların kendimizi güvenli biçimde dünyanın geri kalanından izole ettiğimiz zamanlar geride kaldı. Biz programcılar kendimizi küçük teknoloji balonlarında saklanmamalıyız. Mesele biz programcıların yazdığı koddur. Mesele, toplumuzun ve medeniyetimizin ümitleri ve hayalleridir. Mesele bisikleriyle yolun karşısına geçen insanlardır. Bu herkesin ama herkesin meselesidir çünkü biz programcıların yazdığı kod günlük hayatın her yönünü kolaylaştır, mümkün kılar, geliştirir ve basitleştirir. Genç bir annenin kontrol ettiği küçük monitöründen, kocaman uluslararası nükleer silah politikasına, ve gezegenler arası seyehatte kodlarımız sözkonusudur.

Geçenlerde Grady Booch twitledi ve biz programcıların bakış açısı olarak benimsememiz gerek:

Kodun her satırı, etik ve ahlaki bir karar temsil eder.

Robert C. Martin (Bob Amca)